Prawo jest ludzkości znane niemal od zawsze. Już najstarsze społeczeństwa postępować musiały według praw ustalonych przez Boga, w którego wierzyły. Później zaczęło powstawać prawo państwowe, nadawane przez głowę państwa i egzekwowane przez jego instytucje. Dziś prawo to podstawa każdego państwa, a w szczególności tych demokratycznych.
Ma ono za zadanie zaprowadzenie porządku na terytorium danego kraju oraz ustalenie norm postępowania. Niestety, dość często zdarza się, że prawo zostaje złamane. Mamy wówczas do czynienia z przestępstwem lub wykroczeniem. Choć oba te pojęcia są bardzo często mylone lub uważane za jednoznaczne, są między nimi wyraźne różnice. Jakie? Wyjaśniamy poniżej.
Wykroczenie a przestępstwo – różnice w definicji
Pierwsze różnice zaczynają się już w definicji prawnej pojęć “wykroczenie” oraz “przestępstwo”. Wykroczenie oznacza bowiem popełnienie czynu zabronionego prawnie (w momencie jego popełnienia) i równocześnie czynu społecznie szkodliwego, nawet jeśli jest on szkodliwy jedynie w stopniu znikomym. Przestępstwo z kolei już w definicji jest czynem zabronionym bardziej szkodliwym społecznie, bowiem może być też uznane za czyn społecznie niebezpieczny. Tylko ta różnica wskazuje już na znacznie większą wagę przestępstwa niż wykroczenia, dlatego również inna będzie wysokość kary wymierzonej za taki czyn.
Wykroczenie a przestępstwo – różnice w konsekwencjach
Ten rodzaj różnic jest prawdopodobnie najważniejszym – bowiem to właśnie od kwalifikacji czynu jako wykroczenie lub przestępstwo zależeć będzie możliwy wymiar kary za popełnienie konkretnego czynu zabronionego. Jeśli chodzi o kwestię wykroczenia, jego konsekwencje określone są w Kodeksie wykroczeń. Zawarto w nim katalog wykroczeń oraz kar przewidzianych za ich popełnienie. W zależności od powagi czynu może to być: nagana, grzywna do 5000 złotych, ograniczenie wolności (w wymiarze jednego miesiąca) lub areszt (w wymiarze od 5 do 30 dni). Oprócz samych kar, w przypadku wykroczenia mogą jednak także wchodzić w grę środki karne, takie jak: zakaz prowadzenia pojazdów, przepadek przedmiotów, nawiązka czy obowiązek naprawienia szkody. A jak wygląda sprawa kar, jeśli chodzi o przestępstwo? Tę kwestię reguluje już Kodeks karny. W zależności od wagi i okoliczności popełnionego przestępstwa, wymierzoną za nie karą może być: grzywna, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności, a w niektórych krajach nawet kara śmierci – za najbardziej brutalne przestępstwa. Na szczęście w Polsce kara śmierci nie obowiązuje. Co warto zauważyć, polski Kodeks karny obowiązujący od 1997 r. był już nowelizowany ponad 100 razy. Choć rodzaje kar w przypadku przestępstwa są podobne jak w przypadku wykroczenia, ich wymiar potrafi być o wiele wyższy.
Wykroczenie a przestępstwo – pozostałe różnice
Jeszcze jedną różnicą pomiędzy wykroczeniem a przestępstwem jest umyślność popełnienia czynu zabronionego. Zgodnie z polskim prawem, zbrodnia jako forma przestępstwa zawsze jest umyślna. Wykroczenie może jednak mieć zarówno charakter umyślny, jak i nieumyślny. Ponadto, w sprawach dotyczących popełnionych wykroczeń orzekają sądy rejonowe, natomiast jeśli chodzi o przestępstwa – sądy rejonowe oraz okręgowe. Różnią się także procedury orzekania w poszczególnych przypadkach.
Jak więc moglibyśmy na przykładzie wyjaśnić różnicę pomiędzy wykroczeniem a przestępstwem? Co ciekawe, ten sam rodzaj złamania prawa – na przykład kradzież – w zależności od szkodliwości czynu, czyli na przykład wartości szkody, może być uznany albo za wykroczenie, albo za przestępstwo. Wyobraźmy sobie, że złodziej wejdzie do sklepu i ukradnie przedmioty o wartości 200 zł. Będzie to wówczas zakwalifikowane jako wykroczenie. Jeśli jednak ten sam złodziej w tym samym sklepie ukradnie dobra warte 1000 zł, będzie to już przestępstwo. A co, jeśli złodziej włamał się na posesję lub dokonał kradzieży rozbójniczej, ale skradzione dobra nie miały wielkiej wartości? W takim przypadku niezależnie od wartości wyrządzonej szkody, taki czyn będzie nosił znamiona przestępstwa.
Zarówno w przypadku oskarżenia o popełnienie wykroczenia, jak i przestępstwa, najlepszym wyjściem będzie jak najszybsze skontaktowanie się z doświadczonym adwokatem. Dzięki swojej wiedzy będzie on mógł jak najlepiej pomóc nam w dalszych czynnościach, stworzyć strategię obrony, a także w razie potrzeby bronić nas przed sądem.